AI przyspiesza tworzenie oprogramowania, ale kto zdobędzie doświadczenie potrzebne do nadzorowania systemów przyszłości?

W listopadzie 2000 roku wystartował mBank, pierwszy w Polsce bank działający wyłącznie przez internet. Był to jeden z przełomowych momentów polskiej bankowości elektronicznej. Pięć lat później liczba osób korzystających z internetowego dostępu do banków wzrosła z około 50 tysięcy do blisko 3,7 miliona.

Za tą zmianą stali ludzie: inżynierowie, programiści i architekci, którzy budowali rozwiązania w czasach, gdy ten rynek dopiero się kształtował. Wielu z nich zdobywało doświadczenie bezpośrednio przy pionierskich projektach, ucząc się nowych technologii w biegu, obok starszych kolegów, i poznając konsekwencje swoich decyzji w praktyce. Dziś są architektami, liderami technologicznymi i dyrektorami, a na ich kompetencjach stoi znaczna część polskiej branży IT.

Piszę o tym, bo droga, która pozwoliła im zdobyć doświadczenie, w 2026 roku staje się coraz trudniej dostępna dla kolejnego pokolenia inżynierów.

Liczby, które powinny zainteresować każdego CIO

Według Barometru Rynku Pracy Just Join IT i RocketJobs za pierwsze półrocze 2026 roku ogłoszenia dla juniorów stanowią około 5 procent ofert w IT, a dla seniorów około 56 procent. Jeszcze w latach 2021 i 2022 juniorzy stanowili nawet jedną piątą rynku. W dużych firmach technologicznych objętych badaniem SignalFire zatrudnianie świeżych absolwentów spadło o około 65 procent w porównaniu z 2019 rokiem.

Najbardziej wymowne dane pochodzą od samych twórców AI. W Anthropic, firmie odpowiedzialnej za model Claude, udział juniorów wśród nowo zatrudnianych osób technicznych spadł w ciągu roku z 27 do 9 procent, a w całych zespołach technicznych z 21 do 14 procent. Warto dodać szczegół, który umyka w nagłówkach: firma w tym czasie potroiła liczbę pracowników. Nie przestała zatrudniać. Zmieniła strukturę rekrutacji, wyraźnie ograniczając udział stanowisk juniorskich w nowych zatrudnieniach technicznych.

Na ten spadek wpływa kilka czynników, w tym ostrożniejsze budżety i korekta po pandemicznym boomie rekrutacyjnym. Coraz trudniej jednak pomijać wpływ sztucznej inteligencji. Zadania, od których zaczynał każdy z nas, czyli proste funkcje, testy, poprawki i dokumentacja, dziś w dużej mierze wykonuje AI. Według badania Dev Barometer 42 procent programistów tworzy z jej pomocą co najmniej połowę swojego kodu, wobec 12 procent rok wcześniej, a deklarowana oszczędność czasu programowania to około 13 godzin tygodniowo. Z perspektywy pojedynczej firmy rachunek wydaje się prosty: po co zatrudniać juniora, skoro agent AI zrobi to szybciej?

W badaniu Just Join IT i RocketJobs 69,3 procent ankietowanych młodych kandydatów zetknęło się z ofertami oznaczonymi jako juniorskie, które w praktyce wymagały kompetencji na poziomie mid lub senior. Pracodawcy coraz częściej szukają juniorów, którzy już nie są juniorami.

Gdzie rachunek się nie zgadza

Kod napisany przez AI nie znika w próżni. Trzeba go sprawdzić, przetestować, osadzić w architekturze, zabezpieczyć i utrzymać. W Anthropic oszacowano, że samo przeczytanie wszystkiego, co wytwarzają agenty AI, zajęłoby nawet osobom nietechnicznym około pół tygodnia pracy. Inżynierowie coraz częściej opisują swoją rolę jako nadzór nad wieloma równoległymi zadaniami, a mediana czasu spędzanego przez pracowników firmy na spotkaniach wzrosła w ciągu roku o 20 procent. AI nie usunęła kosztów projektu. Przesunęła je z pisania kodu na weryfikację, decyzje i odpowiedzialność.

Widzę to także w rozmowach z klientami. Coraz rzadziej słyszę pytanie, ile osób trzeba do napisania systemu. Coraz częściej, czy ktoś w zespole zrozumie, co ten system naprawdę robi, gdy zacznie działać w produkcji, połączy się z rozwiązaniami sprzed piętnastu lat i trafi na pierwszą nietypową sytuację.

Do takiej oceny potrzebne jest coś, czego nie da się wygenerować: doświadczenie. Żeby stwierdzić, czy rozwiązanie zaproponowane przez model nie położy systemu pod obciążeniem, nie otworzy luki w bezpieczeństwie albo nie złamie integracji, trzeba było kiedyś samemu zobaczyć, jak takie rzeczy się psują. Dlatego AI paradoksalnie podniosła wartość seniorów.

Lekcja z kokpitu samolotu

Lotnictwo przechodziło przez podobny proces dużo wcześniej. Automatyzacja przejęła znaczną część rutynowych czynności w kokpicie, a mimo to nikt rozsądny nie proponuje, żeby za sterami siadali ludzie bez wylatanych godzin. Im więcej automatyki, tym większe znaczenie ma doświadczenie pilota, bo jego rola skupia się na momentach, gdy automatyka zawodzi albo sytuacja wykracza poza scenariusz. Linie lotnicze nie mogą jednak zatrudniać wyłącznie kapitanów z dwudziestoletnim stażem. Muszą mieć drugich pilotów, którzy te godziny dopiero zbierają, inaczej za kilkanaście lat nie będzie komu siedzieć na lewym fotelu.

Branża IT w 2026 roku zachowuje się trochę tak, jakby chciała mieć samych kapitanów.

Jest też ryzyko mniej widoczne w statystykach. Możemy wychować pokolenie inżynierów, którzy świetnie wydają polecenia modelom AI, ale nigdy nie musieli samodzielnie przejść przez diagnozowanie błędu, projektowanie architektury czy przywracanie systemu po awarii. Nie twierdzę, że każdy programista musi pisać wszystko ręcznie. Twierdzę, że nie da się skutecznie nadzorować technologii bez zrozumienia jej ograniczeń. A tego nie uczy się, oglądając poprawne odpowiedzi. Uczy się tego wtedy, gdy coś nie działa i trzeba samemu ustalić dlaczego.

Ryzyko, nie wyrok

Każdy senior był kiedyś juniorem. Jeśli branża na dłużej ograniczy zatrudnianie początkujących, za osiem czy dziesięć lat możemy stanąć przed niedoborem ludzi zdolnych nadzorować coraz potężniejsze systemy AI. Pojedyncza firma może na tym zaoszczędzić, ale rynek jako całość ryzykuje, że zje ziarno przeznaczone na siew.

Dla Polski to szczególnie istotne. Przez lata przyciągała globalne firmy połączeniem konkurencyjnych kosztów i wysokich kompetencji inżynierskich. Dziś to jakość, doświadczenie i zdolność realizacji złożonych projektów stają się kluczowe dla utrzymania tej pozycji.

Możliwy jest też inny scenariusz. AI może sprawić, że młodzi inżynierowie będą zdobywać kompetencje szybciej niż poprzednie pokolenia. Zamiast spędzać miesiące na powtarzalnych zadaniach, wcześniej zaczną uczestniczyć w projektowaniu rozwiązań i decyzjach technicznych. Taki scenariusz nie wydarzy się jednak sam. Wymaga dostępu do prawdziwych projektów, odpowiedzialności za rezultaty i kogoś doświadczonego obok. Dostęp do coraz lepszego modelu AI nie jest jeszcze tym samym co doświadczenie.

Co z tym zrobić

Nie wierzę w apele, żeby firmy zatrudniały juniorów z poczucia obowiązku. Widzę za to trzy kierunki, które mają sens biznesowy.

Pierwszy to nowa rola juniora. Zamiast pisać kod od zera, początkujący inżynier może od pierwszego dnia uczyć się tego, co dziś najcenniejsze: sprawdzania, testowania i rozumienia rozwiązań tworzonych przez AI, pod okiem kogoś, kto wie, na co patrzeć.

Drugi to świadome budowanie zespołów. Nie każda firma musi mieć na etacie architekta, eksperta DevOps czy inżyniera danych. Doświadczonego specjalistę albo cały zespół można pozyskać na określony etap projektu w modelu outsourcingu lub body leasingu. Dobrze zaprojektowana współpraca powinna jednak zostawiać po sobie nie tylko działający system, ale i silniejszy zespół klienta. W Sorigo, firmie, której hasłem jest „experience matters”, widzimy, że klienci coraz częściej pytają nie tylko o specjalistę, ale o kogoś, kto podniesie poziom całego zespołu.

Trzeci to uczciwe mierzenie efektów AI. Nie tylko wygenerowanych linii kodu czy zaoszczędzonych godzin, ale też czasu poświęconego na weryfikację, poprawki, bezpieczeństwo i utrzymanie. Dopiero wtedy widać, czy automatyzacja obniża całkowity koszt wytwarzania oprogramowania, czy przenosi go na bardziej doświadczonych i droższych specjalistów.

Inżynierowie, którzy dwadzieścia pięć lat temu budowali polską bankowość internetową, dostali swoją szansę, bo ktoś uznał, że warto ich nauczyć. Dziś to my decydujemy, czy ktoś dostanie podobną. Doświadczenie ma znaczenie, ale nie bierze się znikąd.

Źródła

mBank, mBank, Milion klientów na 5. urodziny: https://pl.media.mbank.pl/47125-milion-klientow-na-5-urodziny

Anthropic, How employment is changing at Anthropic: https://www.anthropic.com/research/employment-at-anthropic

Just Join IT i RocketJobs, Barometr Rynku Pracy H1 2026: https://rocketjobs.com/barometr-rynku-pracy-H12026/raport

Just Join IT i RocketJobs, Junior na rynku pracy 2026: https://rocketjobs.com/raport-junior-2026/raport

SignalFire, State of Talent Report 2026

BairesDev, Dev Barometer